علت پرش عضلات چیست؟ بررسی روش‌های درمان و پیشگیری

علت پرش عضلات چیست؟ بررسی روش‌های درمان و پیشگیری

پرش عضلات، ماهیچه‌لرزه یا فاسیکولاسیون (fasciculation) به حرکات کوچک، ناخواسته و ناگهانی هر یک از عضلات بدن گفته می‌شود. دلیل دقیق پرش عضلات به شرایط فرد بستگی دارد. پرش عضلات خوش‌خیم را می‌توان ناشی از فاکتورهای مختلفی مثل خستگی عضلانی، استرس، نگرانی، مصرف کافئین یا حتی بعضی داروها دانست. این پرش‌های خوش‌خیم معمولا رخ می‌دهند و بدون درمان هم برطرف می‌شوند. اما پرش عضلات در مواردی می‌تواند ناشی از مشکلات نورولوژیک خاصی باشد. اما در صورت ادامه‌دار یا بدتر شد پرش عضلات یا همراهی آن با نشانه‌های نگران‌کننده، باید با یک متخصص تماس بگیرید و از او کمک بخواهید تا ارزیابی‌های لازم را انجام دهد.

علت پرش عضلات چیست؟

علت پرش عضلات چیست؟

پرش عضلات خوش‌خیم معمولا بعد از مصرف مقدار زیاد کافئین یا سیگار (در نتیجه تحریکات ناشی از نیکوتین) رخ می‌دهد. از داروهای محرک و غیرمحرک دیگری که ممکن است پرش عضلات را به همراه بیاورد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بنادریل (دیفن هیدرامین)
  • درامامین (دیمن هیدرینات)
  • سودافد (سودوافدرین)
  • ریتالین (متیل فنیدات)

در مواردی، مصرف مقدار کمی از مواد الکترولیت مثل منیزیم یا کلسیم هم می‌تواند به پرش ناخودآگاه عضلات منجر شود.

عوامل موثر دیگری که می‌توانند در بروز پرش عضلانی خوش‌خیم نقش داشته باشند عبارتند از وجود استرس یا بیماری، و حتی در طول فعالیت ورزشی. در واقع، ورزش می‌تواند یکی از عوامل شایع بروز پرش عضلانی باشد. پرش عضلانی معمولاً پس از پایان فعالیت و در زمان استراحت اتفاق می‌افتد. این موارد نیاز به مراقبت پزشکی خاصی ندارند و به‌طور کلی نگران‌کننده نیستند.

دلایل غیر رایج پرش عضلات

پرش عضلات در برخی موارد نشانه‌ای از وجود یک مشکل جدی‌تر می‌باشد و دلایل آن معمولاً رایج نیستند. این پرش می‌تواند ناشی از بیماری‌ها یا مشکلاتی باشد که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم سیستم عصبی مرکزی را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

بعضی از عوامل نگران‌کننده پرش عضلات عبارتند از:

  • اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS یا بیماری لو گهریگ) و بیماری‌های دیگر نورون‌های حرکتی
  • سندروم Moersch-Woltmann (که به آن سندروم استیف پرسن یا فرد سفت هم گفته می‌شود)
  • سندروم پارانئوپلاستیک: یک اختلال عصبی ناشی از سرطان است.
  • نوروپاتی محیطی: آسیب دیدگی اعصاب خارج از سیستم عصبی مرکزی است.
  • هاری: که در نتیجه‌ انتقال ویروس توسط اعصاب به مغز ایجاد می‌شود.
  • سندرم شوارتز‌_‌جمپل: یک اختلال نادر ژنتیکی در سیستم اعصاب است.
  • آسیب‌دیدگی نخاعی: شامل کوفتگی نخاع.
  • آتروفی عضلانی نخاعی: یک اختلال ژنتیکی در اعصاب حرکتی نخاع و ساقه مغز است.

درمان پرش عضلات در چنین مواردی بر رفع مشکلی متمرکز است که منجر به بروز پرش عضلات می‌شود.

علائم همراه با پرش عضلات

علائم همراه با پرش عضلات

علائم اصلی سندروم پرش عضلات خوش‌خیم شامل اسپاسم، بی‌حسی و گزگز کردن عضلات است. افراد مبتلا به این مشکل ممکن است با اسپاسم و تکان ناگهانی در چشم، زبان، بازو، انگشتان پا و دست، ران و ساق روبرو شوند و برخی دیگر ممکن است علائم گرفتگی عضلانی را تجربه کنند. عضلات ساق و ران در مقایسه با سایر نقاط بدن، به طور بیشتری به اسپاسم دچار می‌شوند و پرش عضلات در زمان استراحت، به طور قابل توجهی بیشتر است.

از نشانه‌ها و علائم رایج دیگر پرش عضلات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • درد و ضعف عضلات درگیر
  • بلفارو اسپاسم یا انقباض پلک (انقباض غیر طبیعی عضلات پلک)
  • اسپاسم عضلانی
  • خشکی عضلات
  • خستگی
  • اضطراب
  • ناتوانی در تمرین (فرد شاید نتواند تمرینات ورزشی را انجام دهد).
  • گرفتگی عضلانی
  • تنگی نفس
  • میوکلونوس (تکان ناگهانی عضلات)
  • خارش
  • هیپررفلکسی (افزایش بیش از حد رفلکس‌ها)

گاهی اوقات، فرد با انتقال پرش عضلات از یک نقطه به نقطه دیگر بدن مواجه می‌شود. یعنی گاهی اوقات تکان‌های عضلات پا می‌تواند برای چند ثانیه به عضلات شکم منتقل شود.

چه زمانی بایستی به متخصص مراجعه نمایید؟

در صورت مشاهده موارد زیر با پزشکتان تماس بگیرید:

  • گرفتگی شدید یا مکرر عضلات که روی کار، خواب و کیفیت زندگیتان تاثیر منفی بگذارد
  • تشنج
  • سردرد شدید
  • ضعف یا علام نورولوژیک دیگر: اگر پرش عضلات با ضعف عضلانی، آتروفی، تغییر هماهنگی اعضای بدن، سختی تکلم یا بلع، یا علائم نورولوژیکی نگران‌کننده دیگر همراه شود، باید سریعا به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشید.
  • آتروفی عضلانی پیشرونده یا نقص عملکردی: اگر متوجه کاهش تدریجی حجم عضلات، کاهش قدرت عضلانی یا تداخل پرش عضلات با فعالیت‌های روزمره خود شدید.
  • در صورت وجود سابقه ابتلای خانوادگی به اختلالات نورولوژیکی یا مشاهده علائم نگران‌کننده، باید سریعا به دنبال مشورت با پزشک باشید.

روش تشخیص پرش عضلات

روش تشخیص پرش عضلات

عوامل متعددی می‌توانند باعث بروز پرش عضلات شوند و اغلب آنها بطور مزمن نیستند؛ با این حال، برخی استثناها وجود دارند. یکی از چالش‌های درمان موارد پرش عضلات خوش‌خیم، تشخیص بین عوامل بی خطر و آن دسته‌ای است که نیاز به مراقبت‌های پزشکی جدی دارند. بیماری ام اس (اسکلروز چندگانه) و اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) دو مشکل جدی و آزاردهنده هستند که می‌توانند همراه با پرش عضلات باشند.

اگرچه پزشکتان برای پرش پلکتان، دستور به انجام آزمایشات گران پزشکی را نخواهد داد، اما باید پرش عضلات را جدی گرفت. در صورت مراجعه به متخصص اعصاب، مراحل مختلفی تا رسیدن به تشخیص وجود دارد. الکترومیوگرافی یا نوار عصب و عضله (EMG) به فرایند آزمایش عملکردی گروه خاصی از اعصاب بدن گفته می‌شود.

روش‌های درمان پرش عضلات

روش‌های درمان پرش عضلات

درمانی برای پرش عضلات خوش‌خیم وجود ندارد. این مشکل، به خصوص اگر عامل بروز آن پیدا و رفع شود، درمان می‌شود. بعضی بیماران با مصرف داروهای کاهنده تحریک پذیری اعصاب مثل موارد زیر، با کاهش پرش عضلات مواجه می‌شوند:

  • کاربامازپین (تگرتول)
  • گاباپنتین (هوریزانت نورونتین)
  • لاموتریژین (لامیکتال)
  • پرگابالین (لیریکا)

پزشکان گاهی اوقات، داروهای درمان افسردگی و اضطراب مثل مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین را برای کمک به کاهش پرش عضلات تجویز می‌کنند؛ مشاوره پزشکی هم می‌تواند در این مسیر موثر باشد.

یکی از روش‌های کمک به گرفتگی عضلات، انجام تمرینات کششی و ماساژ است. در مواردی که گرفتگی عضلانی شدیدی وجود دارد و سایر داروها بهبودی مطلوب را نداشته باشند، پزشکان ممکن است داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند پردنیزون را تجویز کنند. در مواردی که گرفتگی‌های عضلانی شدید تأثیر قابل توجهی بر زندگی روزمره فرد دارند، از روش‌های درمانی دیگر نیز استفاده می‌شود.

درمان خانگی پرش عضلات

ما پیشنهاد می‌کنیم قبل از شروع خوددرمانی با روش‌های طبیعی، با پزشک خود مشورت کنید تا گزینه‌های تهاجمی‌تر را بررسی کنید. با این حال، روش‌های درمانی طبیعی تاثیر قابل توجهی در کاهش پرش عضلات خوش‌خیم دارند. مصرف منیزیم و استفاده از نمک دریا، دو روش طبیعی بسیار مؤثر برای درمان پرش عضلات هستند. با این حال، تغییر رژیم غذاییتان را در ابتدا در نظر بگیرید.

منیزیم

منیزیم از عملکرد موثری در بیش از ۳۰۰ واکنش شیمیایی بدن برخوردار است. از نقش‌های آن می‌توان به حفظ سطح انرژی و کنترل استرس اشاره کرد. بنابراین مصرف مکمل‌های منیزیم به آرامش واکنش‌های عصبی و کاهش مشکلات مرتبط با BFS کمک می‌کند.

نمک دریا

سدیم موجود در نمک به انتقال اطلاعات به اعصاب و عضلات کمک می‌کند. افزایش مصرف نمک به ارتباط موثر و بالاتر اعصاب و عضلات و کاهش پرش عضلات کمک می‌کند.

تغییرات غذایی

پرش عضلات خوش‌خیم می‌تواند ناشی از حساسیت غذایی باشد و تغییراتی مثل محدود کردن مصرف گلوتن، گندم، لبنیات و غذاهای حساسیت‌زا می‌تواند کاهش پرش عضلات را به همراه بیاورد.

پیشگیری از پرش عضلات

پیشگیری از پرش عضلات

اینطور نیست که همیشه بتوان جلوی پرش عضلات را گرفت، اما با انجام بعضی کارها می‌توانید احتمال بروز آن را کاهش دهید:

یک رژیم غذایی مناسب داشته باشید

برای داشتن یک رژیم غذایی مناسب، نکات زیر را رعایت کنید:

  • سبزیجات و میوه تازه بخورید.
  • غلات یکی از منابع تامین‌کننده کربوهیدرات و انرژی بدن است.
  • پروتئین را در برنامه غذایی خود قرار دهید و سعی کنید آن را از منابع بدون چربی مثل مرغ و توفو تامین کنید.

به اندازه کافی بخوابید

اکثر بزرگسالان به ۷ تا ۹ ساعت خواب برای سالم ماندن نیاز دارند. خواب به ترمیم و ریکاوری بدن کمک می‌کند و زمان کافی برای استراحت را به اعصاب می‌دهد.

استرستان را کنترل کنید

برای کاهش استرس، می‌توانید از روش‌هایی مانند مدیتیشن، یوگا یا تای چی بهره ببرید. انجام ورزش حداقل سه بار در هفته نیز روش بسیار موثری در کاهش استرس است. صحبت با یک مشاور (حضوری یا آنلاین) نیز گزینه دیگری برای کمک به مدیریت این مشکل است.

مصرف کافئین را محدود کنید

از مصرف نوشیدنی‌ها و غذاهای پرکافئین خودداری کنید؛ این غذاها و نوشیدنی‌ها می‌تواند گرفتگی عضلات را افزایش دهد.

سیگار را ترک کنید

ترک سیگار در هر حالتی خوبی است؛ نیکوتین یک محرک خفیف سیستم اعصاب مرکزی است. با ترک سیگار می‌توانید به کاهش خطراتی کمک کنید که سلامتتان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

داروهایتان را تغییر دهید

مصرف داروهای محرکی مثل آمفتامین، می‌تواند گرفتگی عضلات را افزایش دهد. می‌توانید بعد از مشاوره با پزشکتان و با جایگزینی داروهای تجویزی دیگر، به کاهش گرفتگی عضلات کمک کنید.

جمع‌بندی

جمع‌بندی

پرش عضلات ممکن است ناشی از دلایلی باشد که به طور کلی جدی نیستند و با تغییراتی در سبک زندگی و در خانه قابل برطرف شدن هستند. با این حال، در برخی موارد، پرش عضلات ممکن است ناشی از مشکلات جدی باشد که به ندرت رخ می‌دهند. در بالا، عواملی که باعث پرش عضلات می‌شوند، بحث شده‌اند.

در صورتی که پزشک، بیماری‌های دژنراتیوی مثل MS یا ALS در فرد را تشخیص دهد، به او در کنترل علائم کمک می‌کند. اگرچه درمانی برای این مشکلات وجود ندارد، اما یک طرح درمان مناسب می‌تواند به حفظ کیفیت زندگی او کمک کند.

سوالات متداول

آیا پرش عضلات طبیعی است؟

پرش عضلات را می‌توان طبیعی دانست و عمدتا در اثر استرس و فشار ایجاد می‌شود. این تکان‌ها دوره‌ای هستند و معمولا بیش از چند روز باقی نمی‌مانند.

آیا اضطراب می‌تواند منجر به پرش عضلات شود؟

استرس و اضطراب می‌تواند با آزادسازی انتقال‌دهنده‌های عصبی از اعصاب تامین‌کننده عضلات، منجر به پرش عضلات شود. به‌علاوه، استرس می‌تواند منجر به تنفس سریعتر و نتیجتا تغییر غلظت یونی و pH شود و بدن را در معرض انقباض عضلانی قرار دهد.

آیا BFS یک اختلال خودایمنی است؟

خیر، BFS یک اختلال خودایمنی نیست و در نتیجه فعالیت زیاد اعصاب مرتبط با پرش عضلات ایجاد می‌شود. فاکتورهای مختلفی در افزایش این بیش فعالی موثر هستند.

آیا سندروم پرش عضلات خوش‌خیم دائمی است؟

پرش عضلات خوش‌خیم، نه یک بیماری پیشرونده است و نه تاثیرات آن بر روی فرد دائمی است. همان‌طور که در بالا هم گفته شد، اکثر افراد مبتلا به BFS با گذر زمان بهتر می‌شوند.

آیا سندروم پرش عضلات خوش‌خیم، یک مشکل جدی است؟

پرش عضلات خوش‌خیم همراه با تکان‌های بی ضرری در چشمان، دستان، کف پا، ران و ساق رخ می‌دهد و برای فرد هیچ مشکل عصبی-عضلانی خاصی ایجاد نمی‌کند. با این حال، پرش عضلانی مزمن، به ویژه اگر دستان مورد تأثیر قرار گیرد، می‌تواند استرس زا باشد.

سندروم پرش عضلات خوش‌خیم چقدر طول می‌کشد؟

علائم پرش عضلات خوش‌خیم ممکن است به مدت چند ماه یا حتی سال‌ها ادامه یابد. همچنین، ممکن است علائم پرش عضلات خوش‌خیم دوره‌ای باشد، به این معنی که گاهی بدون علامت و بیماری خبرنگاری، و گاهی نیز علائم شدیدی را نشان دهد.

آیا علائم پرش عضلات همیشه ملموس است؟

پرش عضلات می‌تواند شامل تکان‌های بسیار کوچک، سریع و گرفتگی‌های ناخودآگاهی باشد که حتی نتواند عضلات را حرکت دهد. پرش عضلات سطحی را می‌توان با چشم دید، اما تشخیص پزش عضلات عمقی با آزمایش عصب و عضله (EMG) ممکن می‌شود.

آیا پرش عضلات و رعشه یکی هستند؟

خیر، رعشه و پرش عضلات یکی نیستند؛ رعشه به حرکات ناخودآگاه و پیوسته‌ای گفته می‌شود که می‌تواند لرزش یک یا چند بخش از بدن (معمولا دستان) را به همراه بیاورد.

آیا پرش عضلات متوقف می‌شود؟

معمولا پرش و گرفتگی عضلات به خودی خود متوقف می‌شوند و اگر این‌طور نشود، باید به دنبال ارزیابی و معاینه مشکل ایجاد کننده آن باشید.

آیا کمبود ویتامین دی می‌تواند منجر به پرش عضلات شود؟

براساس مطالعات پزشکی، کمبود ویتامین دی می‌تواند یکی از دلایل پرش عضلات باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مقالات مرتبط

نوبت دهی مشاوره رایگان تلفنی